احتمالا اگر از همه ما بخواهند موقعیت‌هایی را به یاد بیاوریم که مایل به انجام کاری نبوده‌ایم، اما به دلیل نداشتن توانایی نه گفتن به دیگران مجبور به انجام آن‌ها شده‌ایم خاطرات مختلفی به ذهن‌مان بیاید. نه گفتن نوعی مهارت و توانایی است و بسیاری هم از هنر نه گفتن حرف می‌زنند. در این مطلب قرار است به سراغ این مهارت برویم و از این موضوع صحبت کنیم که نه گفتن را از کجا بیاموزیم و چگونه نه بگوییم؟ با ما همراه شوید.

چرا نمی‌توانیم نه بگوییم؟

در اولویت قرار دادن دیگران برخلاف میل باطنی و نداشتن توانایی نه گفتن به آن‌ها ممکن است پیامدهای منفی زیادی برای شما به همراه داشته باشد. اما چرا با وجود این عواقب ناخوشایند باز هم خودمان را مجبور به انجام خواسته‌های دیگران می‌کنیم و نمی‌توانیم مخالفت خود را با آن‌ها به راحتی نشان دهیم.

شناخت ریشه‌ها و دلایل این مسئله می‌تواند تا حد زیادی به حل این مشکل و کسب توانایی نه گفتن به دیگران کمک کند.

ممکن است موافقت کردن با درخواست دیگران علی‌رغم خواست درونی و نداشتن توانایی نه گفتن به آن‌ها ریشه‌های فرهنگی داشته باشد. دست رد به سینه دیگران زدن و قبول نکردن تقاضای آن‌ها در برخی جوامع بسیار سخت‌تر از جوامع دیگر است که نشان از دخیل بودن عوامل فرهنگی و نوع جامعه‌پذیری افراد در این موضوع دارد.

ریشه‌های این مسئله تا حد زیادی به دوران کودکی هر شخص و محیطی که در آن رشد کرده است هم برمی‌گردد. برخی خانواده‌ها از همان ابتدا توانایی نه گفتن و انجام ندادن کاری را به کودک‌شان می‌آموزند. در این خانواده‌ها استقلال رای نوعی فضیلت محسوب می‌شود و از همان کودکی این مهارت را در فرزندان خود تقویت می‌کنند.

خانواده‌هایی هم هستند که این شرایط در آن‌ها کاملا متفاوت است و به صورت مستقیم و غیر مستقیم این عادت را در کودکان خود تقویت می‌کنند که نباید با درخواست و تقاضای دیگران مخالفت کنند و در صورت انجام این کار از سوی فرزندان‌شان یا به صورت مستقیم با آن‌ها مواجه می‌شوند و یا غیر مستقیم در کودکان حس گناه ایجاد می‌کنند.

پذیرفته نشدن از سوی سایرین در جامعه هم از دیگر دلایلی است که نمی‌گذارد ما به راحتی به دیگران نه بگوییم. برخی هم به این دلیل نمی‌توانند به دیگران نه بگویند که در صورت مخالفت با خواسته‌های دیگران احساس گناه می‌کنند و عذاب وجدان می‌گیرند.

ترس از این که دیگران را از دست بدهیم هم یکی دیگر از عواملی است که ما را مجبور به انجام خواسته‌های آن‌ها برخلاف میل باطنی‌مان می‌کند. به ویژه اگر این تقاضا از سوی دوستان نزدیک و اعضای خانواده و کسانی مطرح شود که طرد شدن از سوی آن‌ها برای ما سخت‌تر باشد. بسیاری از موافقت کردن‌های ما با خواسته‌هایی که تمایلی به انجام آن‌ها نداریم به دلیل ترس از منزوی شدن و تنها ماندن است.

گاهی اقات هم تردید دارید که اگر به درخواستی نه بگویید موقعیت خوبی را از دست بدهید یا موفقیتی را نادیده بگیرید. این شک و تردید نیز یکی دیگر از دلایلی است که می‌تواند شما را به انجام کاری علی‌رغم میل باطنی‌تان ترغیب کند.

خیلی وقت‌ها هم به صورت ناخودآگاه به درخواست دیگران برای انجام کاری پاسخ مثبت می‌دهیم، زیرا قبول درخواست دیگران بسیار ساده‌تر از نه گفتن به آن‌ها است.

راهکارهایی برای تقویت مهارت نه گفتن

مجبور نیستید همیشه هر کاری از شما خواسته می‌شود را انجام دهید، در واقع توانایی انجام ندادن کارها به اندازه توانایی انجام دادن آن‌ها مهم است. می‌توانید با تمرین و کسب مهارت به آسانی اگر مایل به انجام کاری نباشید آن را نپذیرید.

در ادامه به معرفی چند راهکار می‌پردازیم که به شما کمک می‌کنند هنر نه گفتن را خود تقویت کنید و بتوانید ضمن احترام به درخواست طرف مقابل‌تان تقاضای آن‌ها را رد کنید.

اعتماد به نفس خود را تقویت کنید

اعتماد به نفس رمز موفقیت شما در توانایی نه گفتن به دیگران است. همان جایی که تفاوت بین افرادی که توانایی نه گفتن به دیگران را دارند با کسانی که به راحتی به خواسته‌های دیگران تن می‌دهند، مشخص می‌شود.

شما نیاز ندارید که همیشه مورد تایید دیگران قرار بگیرید. اگر اعتماد به نفس داشته باشید راحت‌تر می‌توانید خود را در اولویت قرار دهید و درخواست‌های دیگران را که با اهداف و علایق شما مناسبتی ندارند، رد کنید.

رابطه بین اعتماد به نفس و توانایی نه گفتن رابطه‌ای متقابل است. همان گونه که داشتن اعتماد به نفس توانایی نه گفتن را در افراد تقویت می‌کند، اولویت قائل شدن برای خود و خواسته‌هاتان می‌تواند تاثیر بسیار خوبی بر افزایش اعتماد به نفس شما داشته باشد.

از خواسته‌ها و علاقه‌های خودتان شناخت خوبی پیدا کنید

داشتن شناخت نسبت به خودتان و انتظارات، خواسته‌ها و اهداف‌تان در زندگی هم می‌تواند به شما برای تقویت کردن مهارت نه گفتن به دیگران کمک کند. وقتی شما می‌دانید از زندگی چه می‌خواهید و شناخت خوبی از خودتان دارید، در جواب رد دادن به دیگران تردید نمی‌کنید.

این آگاهی نسبت به خود و اهداف‌تان موجب می‌شود در زمان مخالفت با خواسته‌های دیگران حتی افرادی که به شما نزدیک هستند هم خیلی خودتان را سرزنش نکنید و احساس گناه نداشته باشید.

نداشتن اهداف و برنامه‌ریزی مشخص در زندگی شک و تردید در تصمیم‌گیری را به دنبال دارد و در نهایت موجب می‌شود که نتوانید به راحتی پاسخ منفی به درخواست دیگران بدهید. شما دید واضحی از آینده و اهدا‌ف‌تان ندارید و به همین دلیل هم نمی‌توانید تصمیم بگیرید که خواست دیگران در راستای خواسته‌ها و علایق شما هست یا اینگونه نیست.

نه گفتن بی ادبی نیست!

این ذهنیت را در خودتان ایجاد و تقویت کنید که مخالفت با خواسته‌ای که با میل باطنی شما مغایرت دارد و مایل به پذیرفتن آن‌ نیستید، بی ادبی نیست و نباید فکر کنید که با رد تقاضای دیگران به آنها بی‌احترامی کرده‌اید. شما می‌توانید با پایبندی به اصول اخلاقی و در نهایت ادب و احترام تقاضای دیگران را رد کنید.

به عواقب موافقت با خواسته دیگران فکر کنید

همان گونه که به پیامدهای نه گفتن به افراد فکر می‌کنید پیامدهای بله گفتن و در اولویت قرار دادن آن ها نسبت به خودتان را هم در نظر بگیرید. به این فکر کنید که قبول درخواستی که برای نمونه وقتش را ندارید یا دوست ندارید آن را انجام دهید در آینده می‌تواند دیگر فعالیت‌های شما را تحت تاثیر قرار دهد و در کل چه عواقب و اثراتی بر دیگر وجوه زندگی شما می‌تواند داشته باشد.

نه گفتن را تمرین کنید

نه گفتن همان گونه که گفتیم نوعی مهارت است و هیچ مهارتی بدون تمرین و ممارست و به آسانی حاصل نمی‌شود. بنابراین باید نه گفتن را هم تمرین کنید و در موقعیت‌های مختلف خودتان را مجبور کنید در صورتی که دوست ندارید کاری را انجام دهید، مسئولیت آن را هم برعهده نگیرید.

قدم به قدم جلو بروید و برای رسیدن به اهداف کوتاه‌مدت برنامه بریزید. سعی کنید از شرایطی که فکر می‌کنید نه گفتن در آن‌ها آسان‌تر است، شروع کنید و این مهارت را در خودتان به وجود آورید.  

مهارت نه گفتن را به کودکان خود بیاموزید

کسب مهارت در هر کاری اگر از دوران کودکی آغاز شود، با احتمال موفقیت بیشتری همراه است. اگر می‌خواهید فرزندتان در آینده توانایی نه گفتن و رد درخواست‌های نامعقول دیگران را داشته باشد از همان کودکی اعتماد به نفس او را افزایش دهید و سعی کنید مهارت نه گفتن را در او تقویت کنید.

مهارت تصمیم‌گیری را در خودتان تقویت کنید

تصمیم‌گیری مهارتی است که در بسیاری از جنبه‌های زندگی کاربرد دارد و داشتن آن یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های افراد موفق جهان است. باید این مهارت را داشته باشید که از تفکرات‌تان نتیجه بگیرید و بتوانید از میان راهکارهای مختلف انتخاب کنید و تصمیم بگیرد.

تقویت مهارت تصمیم‌گیری و داشتن قاطعیت در زمینه انتخاب‌ها می‌تواند به شما کمک کند که خیلی آسان‌تر و مطمئن‌تر نه بگویید و عذاب وجدان و احساس گناه کمتری را هم در این زمینه تجربه کنید. 

کسب مهارت در این راهکارها و انجام آن‌ها نیاز به تمرین و ممارست دارد و نه گفتن مهارتی نیست که آن را یک شبه به دست بیاوریم. پس ناامید نشوید و سعی کنید با به دست آوردن شناخت کافی از خود و خواسته‌هایتان و افزایش اعتماد به نفس این مهارت را هر روز بیشتر از گذشته تقویت کنید.

مزایای مهارت نه گفتن

یکی از مهم‌ترین اثرات تقویت مهارت نه گفتن این است که کنترل بیشتری بر زندگی خود دارید و می‌توانید از جنبه‌های مختلف به ویژه از نظر زمانی خودتان زندگی‌تان را مدیریت کنید. همچنین خود و خواسته‌هایتان را اولویت می‌دهید و اعتماد به نفس شما هم بیشتر می‌شود.

در واقع می‌توان گفت با تقویت مهارت نه گفتن در نهایت زندگی شادتر و آرام‌تری را تجربه می‌کنید. توانایی نه گفتن به شما کمک می‌کند انرژی و زمان خود را ذخیره و از آن‌ها در کارهای موردعلاقه که در راستای اهداف‌تان است، استفاده کنید.

در واقع زمانی که شما به کاری که دوست ندارید نه نمی‌گویید و آن را قبول می‌کنید، همزمان بسیاری از خواسته‌ها و علایق‌تان را نادیده گرفته‌اید و وقت و انرژیی خود را صرف اموری کرده‌اید که تاثیر مثبتی در زندگی شما نداشته‌اند.

چگونه نه بگوییم؟

چگونگی موافقت نکردن با خواسته‌های دیگران یکی از مواردی است که اگر درست انجام شود، می‌تواند بار روانی ناشی از نه گفتن به آن‌ها را تا حد زیادی کاهش دهد.

بدیهی است که نه گفتن به خواسته‌های دیگران باید کاملا مودبانه و در نهایت ادب و احترام صورت بگیرد. همدلی و مهربان بودن با کسی که خواسته‌اش را رد می‌کنید، می‌تواند نه گفتن را برای شما آسان‌تر کند. ضمن اینکه پذیرش جواب منفی را هم برای طرف مقابل‌تان راحت‌تر می‌کند.

سعی کنید دلایلی را هم که به خاطر آن‌ها با درخواست کسی مخالفت کرده‌اید، برای او توضیح دهید. البته ممکن است گاهی اوقات برای رد کردن یک تقاضا دلیل خاصی هم نداشته باشیم و تنها به این خاطر که مایل به انجام کاری نیستیم آن را رد کنیم.

می‌توانید گزینه‌های دیگری را هم به مخاطب‌تان پیشنهاد بدهید که با وجود قبول نکردن درخواست اصلی او به عنوان جایگزین می‌توانید انجام آن‌ها را در نظر بگیرید. همیشه به این فکر کنید که بهترین روش برای رد خواسته یک نفر چیست و با تفکر و قاطعانه در این مسیر قدم بگذارید. 

به جملاتی هم که برای رد تقاضای دیگران و نه گفتن به آن‌ها استفاده می‌کنید خوب فکر کنید و ببینید چه جملاتی می‌توانند منظور شما را به بهترین شکل به طرف مقابل‌تان منتقل کنند. 

نکته دیگر اینکه زمانی که درخواستی را رد کردید و به انجام آن نه گفتید دیگر شک به دل‌تان راه ندهید و دائم به آن فکر نکنید.

چند نکته مهم در نه گفتن به دیگران

  • در صورتی که پاسخ‌تان به درخواست دیگران منفی است، قاطعانه اعلام کنید. پاسخ مطمئن هم به شما کمک می‌کند و هم باعث می‌شود طرف مقابل‌تان بیهوده امیدوار نباشد که ممکن است تصمیم شما تغییر کند.
  • در صورت دادن پاسخ منفی به خواسته‌های دیگران لازم نیست بیش از حد عذخواهی کنید. عذاب وجدان نداشته باشید و احساس گناه نکنید. اهمیت دادن به خود و خواسته‌ها امری طبیعی است و باید بابت این که به موقع دیگران را از تصمیم منفی خودتان مطلع کرده‌اید، به خودتان احترام بگذارید.
  • مسئولیت نه گفتن را به گردن دیگران نیاندازید و قاطعانه و مطمئن اعلام کنید که شما تصمیم به رد درخواست افراد گرفته‌اید.
  • دیگران به مرور به پاسخ‌های قاطعانه و منطقی شما عادت می‌کنند و اگر هم از رد درخواست‌شان از سوی شما حس ناخوشایندی داشته‌اند به مرور زمان این احساس بد کمتر و کمتر می‌شود.

سخن آخر

نه گفتن مهارتی است که در بسیاری از مراحل زندگی می‌تواند به شما کمک کند و زندگی شادتر و آرام‌تری را برایتان رقم بزند. کسب این مهارت یک شبه ممکن نیست و برای ایجاد و تقویت این توانایی باید تحقیق و مطالعه و تمرین و مداومت داشته باشید.

شناخت خوبی از خود و اهداف‌تان به دست آورید و به خودتان باور داشته باشید. اعتماد به نفس رمز موفقیت شما در نه گفتن به دیگران است. ضمن اینکه توانایی رد درخواست دیگران در زمان مناسب و اولویت قرار دادن خود و خواسته‌ها، اعتماد به نفس مضاعفی را هم برای شما به ارمغان می‌آورد. بنابراین تکنیک‌های نه گفتن به دیگران را یاد بگیرید و با تمرین و ممارست سعی کنید برای خودتان و نه برای دیگران زندگی کنید.