انسان از دوران کودکی رویای بعضی از شغل‌ها را در سر می‌پروراند و در دنیای خود فکر می‌کند که در آینده دکتر، خلبان، آتش‌نشان و … خواهد شد. زمانی که به دوران تحصیلی متوسطه می‌رسیم متوجه پتانسیل‌ها و تخصص‌های خود در زمینه‌های مختلف می‌‌شویم و ممکن است آن رویای کودکانه درگیر چالش‌هایی شود و ما در مسیر شغلی دیگری گام برداریم. مطمئنا هر انسانی در انجام کاری تخصص دارد و قادر به انجام بعضی امور است. حال این که شخص چگونه و چه وقت از این استعداد استفاده کند موضوع اصلی ما در این مقاله است. در این مقاله قصد داریم به نحوه طراحی یک مسیر شغلی مناسب برای خود بپردازیم و به نکات بسیار مهمی در این زمینه اشاره کنیم.

راهکارهایی برای ترسیم مسیر شغلی

طبق تجربه میلیون‌ها انسان و مسیری که پشت سر گذاشته‌اند، فرایند مسیر شغلی همانند یک سفر است که انسان در این سفر با توجه به سلایق و استعدادهای خود گام‌به‌گام درگیر چالش‌های مختلف می‌شود. این مسیر طبیعتا دارای فراز و نشیب‌‌های متعددی است که همین امر به تنهایی جذابیت رسیدن به هدف را برای انسان بیشتر می‌کند. برای رسیدن به اهداف خود می‌توانید مقاله “چطور هدف‌گذاری کنیم تا به اهداف‌مان برسیم؟” را مطالعه کنید تا اطلاعات کامل‌تری در این زمینه کسب کنید.

همان‌طور که اشاره کردیم، با پا به سن گذاشتن و درک اولیه از شرایط زندگی، متوجه می‌شوید که علایق و خواسته‌های شما بیشتر در کدام بخش و در چه مسیر شغلی نهفته شده است. با برداشتن نقاب رویای شغلی از تفکرات خود، سفر شغلی شما آغاز خواهد شد. ممکن است در این مسیر شما درگیر شغل‌های مختلفی بشوید و تجربه‌های گوناگونی را پشت سر بگذارید اما در صورت کسب هر نتیجه‌ای باید پشتکار و همت خود را حفظ کنید تا به هدف نهایی خود در این سفر برسید. به همین منظور برای شروع باید سه سؤال مهم را از خودتان بپرسید:

  1. من که هستم؟
  2. چه کاری از دست من برمی‌آید و می‌خواهم چه کاره شوم؟
  3. فرآیند استخدام برای من به چه شکل است؟

خودتان را کشف کنید

طبق بخش قبلی که اشاره کردیم برای شروع باید به سه سؤال مهم پاسخ دهید، در گام اول باید خودتان را کشف کنید که برای پاسخ به این پرسش دو رویکرد مختلف وجود دارد. در گام اول باید استعدادهای خود را کشف کنید و در گام بعدی از تست‌های شخصیتی استفاده کنید. برای بخش اول به‌ منظور کشف استعدادهای خود باید برای سؤالات زیر پاسخ مناسبی داشته باشید:

  • تعهد شغلی شما در چه بازه‌های زمانی به اوج خود رسیده است؟
  • خلاقیت ذهنی شما چه میزان است؟
  • در چه بازه‌ای نسبت به تمام تصمیمات خود اعتماد زیادی داشتید؟
  • بزرگ‌ترین دستاورد زندگی شما تا کنون چیست؟
  • موفقیت خود را در چه زمانی تجربه کرده‌اید؟
  • چه زمانی از کار خود بیشترین لذت را برده‌اید؟
  • در شغل خود به کدام استعدادتان تکیه می‌کنید؟
  • زمان بیرون از کار را به چه شکل سپری می‌کنید؟
  • جدا از پول چه عامل دیگری برای شما نقش بسیار پررنگی دارد؟
  • هدف نهایی شما از شغلی که اکنون مشغول به آن هستید چیست؟

در صورتی که با فرایند طوفان فکری آشنایی داشته باشید، به شما پیشنهاد می‌کنیم که برای هر کدام از این سؤال‌ها یک طوفان فکری برگزار کنید و در نهایت به راحتی می‌توانید به استعداد برتر خود در مسیر شغلی و علایق کاری خود را کشف کنید.

از تست‌های خودشناسی استفاده کنید.

به ‌منظور کشف خود باید از ابزاری به نام تست‌های شخصیتی هم استفاده کنید. ممکن است در ابتدای کار کمی دچار سردرگمی شوید ولی با ادامه این مسیر به شناخت دقیق‌تری از خود دست پیدا می‌کنید. دقت داشته باشید که نتایج این تست‌ها برای آشنایی بیشتر خودتان است و نباید نتیجه حاصل شده را جواب مطلق برای شخصیت خود در نظر بگیرید. این تست‌ها بیشتر شخصیت شما را از زوایای دیگر که شما تا به حال شما به آن دقت نداشته‌اید را نمایش می‌دهد.

دوست دارید که چه کاری را انجام دهید؟

در گام اول طبق دو عملکردی که پیشنهاد شد متوجه شدید که به چه شکل می‌توانید شخصیت خود را کشف کنید و نسبت به ابعاد مختلف از وجود خودتان شناخت لازم پیدا کنید. حال در مرحله دوم شما باید دقت داشته باشید که چه کاری از شما برمی‌آید و می‌خواهید چه کاری انجام دهید؟! باید توجه کنید کاری که قصد انجام دادن آن را دارید باید با نوع شخصیت شما سازگاری و همخوانی داشته باشد، در غیر این صورت کسب موفقیت و رضایت شغلی امری محال خواهد بود.

ما در این مرحله به شما پیشنهاد می‌کنیم برای تمامی شغل‌هایی که به آن‌ها علاقه دارید یک جلسه طوفان فکری برگزار کنید و از همه جوانب نظرات خوب و بد را نسبت به تمامی این مشاغل مطرح کنید. در نهایت در جلسه دوم به ارزیابی و بررسی تمامی این تفکرات بپردازید و کاری را که واقعا خواسته قلبی شما است و با قابلیت‌ها و توانایی‌های شما همخوانی دارد، کشف خواهید کرد. برای فرایند طوفان فکری در این مرحله پیشنهاد می‌کنیم به نکات مهمی که در این بخش اشاره می‌کنیم دقت داشته باشید:

جستجو و تحقیق درباره گزینه‌هایی که از آن شناخت دارید.

در صورتی که همین الان درگیر یک حرفه‌ای هستید و با آن روز خود را سپری می‌کنید، بهتر است از همین‌جا شروع کنید. به جای این که همه چیز را رها کنید و بررسی‌های خود را از صفر شروع کنید، بیایید از شغل فعلی خود شروع کنید و بنا به شناخت و اطلاعاتی که کسب کرده‌اید، یک سری ارزیابی‌های اولیه را انجام دهید. مثلا به این سؤال‌ها در ذهن خود پاسخ دهید که آیا مسیرشغلی فعلی من مطابق با خواسته‌ها و نیازهای من است؟ آیا نیازی به بازنگری در مسیر شغلی خود دارم؟ هدف من از ادامه این شغل چیست؟ آیا استعدادهای من در این شغل به خوبی به چالش کشیده می‌شوند؟

دوراندیش باشید.

بعد از این که خودتان را کشف کردید و زوایای جدیدی از شخصیت خود را به کمک تست‌های شخصیتی درک کردید، بهتر است نسبت به مشاغل و مسیری کاری که در ذهن‌تان است بیشتر فکر کنید و نسبت به بازار کار کنونی و علایق شما در صنعت خاص بهتر است چه اقداماتی را در نظر داشته باشید؟ سعی کنید از زوایای بالاتر به این مسیر نگاه کنید و تا حدودی به صورت استراتژیک آینده را پیش‌بینی کنید که در صورت گام برداشتن در فلان مسیر، نتیجه چه خواهد شد؟!

مشاغل مختلف را ارزیابی کنید.

با راهنمایی‌هایی که تا این بخش برای شما داشتیم، به راحتی می‌توانید نسبت به شغل‌‌هایی که از عهده‌شان برمی‌آیید شناخت درستی داشته باشید اما به شما پیشنهاد می‌کنیم باز کمی از وقت خود را به بررسی و ارزیابی سایر مشاغل اختصاص دهید تا با سطح اطلاعات و شناخت بیشتری نسبت به بازار کارهای مختلف گام بردارید. با این کار نهایتا می‌توانید تمام گزینه‌های پیش رو را سبک و سنگین کنید تا آخر عمر خیال‌تان بابت انتخابی که کرده‌اید، راحت باشد. در این بخش چند روش مفید در این زمینه معرفی می‌کنیم:

  • در اینترنت به راحتی می‌توانید نسبت به تمامی حرفه‌ها و مشاغل موجود در دنیا دسترسی داشته باشید و اطلاعات مفیدی کسب کنید.
  • مجلات مختلف در حوزه صنعت و شغل‌های مختلف را دنبال کنید. در هر کدام بعضی مشخصات و نکته‌های مهمی نهفته که در نهایت می‌تواند برای مسیر شغلی شما راهنمای خوبی به شمار بیاید.
  • از تجربیات دیگران استفاده کنید و سعی کنید با دوستان و آشنایان در این باره بیشتر صحبت کنید و تمامی مزایا و معایب فیلدهای کاری آنان را بررسی و ارزیابی کند.
  • در کنفرانس‌ها و جلسات آموزشی متعددی درزمینه مشاغل و از این دست عناوین ثبت نام و شرکت کنید.
  • وب‌سایت شرکت‌های مختلف را بررسی کنید و درباره پیدایش و نوع فعالیت آن‌ها در بازار، تحقیق کنید.
  • می‌توانید به صورت داوطلبانه یا کارآموز بعضی از مشاغل را امتحان کنید و تجربیات خوبی در این بازه زمانی کسب کنید.

چگونه می‌توانید در شغل مورد علاقه خود استخدام شوید؟

بعد از این که تمامی مراحل را پشت سر گذاشتید و نسبت به شخصیت خود و خواسته‌ها و پتانسیل‌های خود شناخت کافی کسب کردید، نوبت این رسیده که راجع به فرایند استخدام و ورود به شغلی که در ذهن‌تان است اطلاعات مهمی را به دست بیاورید و نسبت به این مسیر شناخت کافی داشته باشید. در این مرحله باید به دنبال پاسخ برای یک سؤال باشید و آن هم این که برای استخدام در شغل مورد علاقه خود باید چه کار کنم؟!

چگونه برای خود یک مسیر شغلی طراحی کنیم؟

برای کشف پاسخ پیشنهاد می‌کنیم به نکات زیر دقت داشته باشید:

  • سعی کنید یک چشم‌انداز بلندمدت از کار خود را یادداشت کنید.
  • در هنگام یادداشت، به عوامل مهم در راستای این امر هم دقت داشته باشید به عنوان نمونه، شما باید چه صلاحیت‌ها و پتانسیل‌هایی برای این شغل در آینده داشته باشید؟ کدام تجارب در این مسیر بیش از هر چیزی برای‌تان مفید خواهد بود؟ و …
  • اهداف کوتاه‌مدت خود را در حرفه مورد علاقه خودتان را یادداشت کنید.
  • سعی کنید به عقب برگردید و نسبت به مسیری که طی کرده‌اید یک مرور اجمالی داشته باشید.
  • در نهایت تحلیل خود را از این مسیر با شخصی که به آن اعتماد دارید و دارای تجارب مفیدی در این زمینه است به اشتراک بگذارید و از وی درخواست راهنمایی بیشتر کنید.

از شغل فعلی خود راضی نیستم!

در صورتی که هم اکنون شاغل هستید و نسبت به عناوینی که به آن‌ها اشاره می‌کنیم تردید دارید، باید مسیر شغلی خود را بازنگری کنید و تصمیم‌گیری مهمی در این بازه داشته باشید:

  • شغل فعلی شما چالش و هیجانی برای‌تان ندارد.
  • حس می‌کنید مجموعه‌ای که در آن کار می‌کنید، به اندازه کافی قدردان تلاش‌های شما نیست.
  • امکان پیشرفت و ترفیع برای شما در شغل فعلی وجود ندارد.
  • امکان یادگیری بیشتر برای شما در این شغل وجود ندارد.
  • استرس و تنش زیادی در کار برای شما به وجود می‌آید.

آیا مسیری که در آن حرکت می‌کنم درست است؟

توجه داشته‌ باشید که هیچ شخصی نمی‌تواند با قطعیت به این پرسش پاسخ صحیح بدهد. با توجه به شناختی که از خود دارید و استعدادهایی که در شما نهفته و علایقی که دارید، می‌توانید پاسخ این سؤال را بررسی کنید و به نتیجه برسید که آیا در این لحظه در مسیر شغلی مناسبی هستید یا خیر؟ آیا در این مسیر دانش شما بیشتر شده است؟ به کدام‌یک از اهدافی که در ذهن داشته‌اید نزدیک شده‌اید؟ چه موفقیت‌هایی در این شغل کسب کرده‌اید؟ دقت داشته باشید که در این زمینه باید با خودتان رو راست باشید و با صداقت به این پرسش‌ها پاسخ دهید.

کلام آخر

از گذشته تا به امروز یکی از دغدغه‌های بشر فرآیند شغلی و فعالیت در شغل مورد علاقه بوده است. زمانی در کودکی تمام انسان‌ها دوست داشتند که پلیس و خلبان و دکتر و … شوند اما با ورود به مدرسه و دوران متوسطه و دانشگاه متوجه می‌شویم که باید در این زمینه بیشتر تحقیق کنیم و نسبت به شخصیت خود شناخت کامل‌تری داشته باشیم. درباره نحوه شناخت خود به نکات مهمی در این مقاله اشاره کردیم که پیشنهاد می‌کنیم از این نکات در این مسیر استفاده کنید. در گام بعدی لازم است بدانید که چه کارهایی از دست‌تان برمی‌آید و دوست دارید در چه شغلی فعالیت کنید. در نهایت لازم است در مورد نحوه ورود و استخدام در شغلی که دوست دارید اطلاعات مهمی را جمع‌آوری کنید.

در مسیر شغلی خود ممکن است فراز و نشیب‌های متعددی را تجربه کنیم و در هر تجربه دستاوردهای خوب و بدی را در کارنامه خود ثبت کنیم اما چیزی که مهم است ثابت‌قدم بودن و پشتکار شما است. با این دو فاکتور مهم می‌توانید در نهایت در شغلی که برای آن تلاش کرده‌اید فعالیت کنید و روز به روز بیشتر در این مسیر رشد کنید. توجه داشته باشید که رضایت شغلی نقش مهمی در احساس خوشحالی و خوشبختی هر فرد دارد. ما بیشترین ساعات خود را در محل کار می‌گذرانیم و اگر از کاری که می‌کنیم رضایت نداشته باشیم، کیفیت زندگی‌مان تا حد زیادی پایین می‌آید.