رشد قیمت ارزهای دیجیتال در چند سال اخیر باعث جذب افراد بسیاری به این بازار شده است. بسیاری از این افراد در صرافی ایرانی و خارجی ثبت نام می‌کنند و به خرید و فروش ارزهای مختلف مشغول می‌شوند در حالی که اطلاعات کمی از این بازار دارند. در این مقاله برای آشنایی این افراد به بررسی تفاوت رمز ارز و ارز دیجیتال، توکن، بیت کوین و آلت کوین‌ها می‌پردازیم.

تعریف ارز دیجیتال

ارز دیجیتال که به آن ارز الکترونیک یا پول دیجیتال هم گفته می‌شود نوعی ارز است که به صورت دیجیتالی وجود دارد اما ویژگی‌هایی مانند ارزهای فیزیکی دارد. یعنی مانند پول فیزیکی می‌توان آن را دریافت کرد، انتقال داد یا به پول دیگری تبدیل کرد. کاربردهای دیگر ارزهای دیجیتال عبارت است از خرید کالا و خدمات، پرداخت قبوض و خرید از فروشگاه‌های آنلاین. ارزهای دیجیتال معادل دیجیتال شده ارزهای واقعی هستند و به ازای هر ارز دیجیتال یک معادل فیزیکی وجود دارد.

حال سوالی که مطرح می‌شود این است که هدف از خرید ارز دیجیتال چیست؟ با خرید ارز دیجیتال شما در یک وسعت بین‌المللی سرمایه‌گذاری می‌کنید. عده‌ای دیگر با خرید ارزهای دیجیتال مختلف، سرمایه‌ای که در داخل کشور دارند را به کشورهای دیگر منتقل می‌کنند و این یک روش انتقال ساده‌تر پول است.

معامله‌های ارزهای دیجیتال بدون در نظر گرفتن مرزهای بین‌المللی انجام می‌شود و محیطی قانونمند و در عین حال مستقل از محیط قانونی کشورها دارند. بنابراین شما می‌توانید با خرید ارز دیجیتال، به ‌راحتی و با استفاده از اینترنت، سرمایه خود را به کشورهای دیگر منتقل کنید. نکته دیگر این که سرعت معاملات ارزهای دیجیتال بسیار بالاست که باعث صرفه‌جویی در وقت کاربران می‌شود. هدف دیگر خرید ارز دیجیتال، سرمایه‌گذاری پر سود و مطمئن در بلند مدت است. البته نوسانات کوتاه مدت جزئی از ذات بازارهای سرمایه به حساب می‌آید که باید آن را در نظر داشت.

تعریف رمز ارز

ارز مجازی نوعی ارز دیجیتال است که توسط برنامه‌های کامپیوتری تولید و کنترل می‌شود و رمز ارزها یا (cryptocurrency) نوعی ارز مجازی هستند که از فناوری رمزنگاری در طراحی آن‌ها استفاده شده است. این عملیات رمزنگاری از طریق الگوریتم‌های پیچیده ریاضی و با کد کردن اطلاعات انجام می‌شود و باعث افزایش امنیت اطلاعات می‌شود.

از تفاوت رمز ارز و ارز دیجیتال این است که رمز ارزها برخلاف ارزهای دیجیتال و ارز مجازی، غیرمتمرکز هستند و توسط هیچ حکومت، سازمان یا ارگانی کنترل نمی‌شوند. بنابراین هیچ شخص یا نهادی توان کنترل یا دست‌کاری آن‌ها را ندارد. اولین و قدیمی‌ترین رمز ارز جهان بیت کوین است که بیشترین سهم از بازار رمز ارزها را در اختیار دارد. در حال حاضر بیش از ۱۵۰۰ رمز ارز در جهان وجود دارد که بیت کوین و اتریوم شناخته‌ترین آن‌ها هستند. تمامی رمز ارزها به غیر از بیت کوین، آلت‌کوین هستند که به ‌اختصار به آن‌ها کوین می‌گویند.

تفاوت‌ رمز ارز با ارز دیجیتال

در ارز دیجیتال از تکنیک‌های رمزنگاری شده و تکنولوژی بلاکچین استفاده نمی‌شود و ماهیت اصلی آن متکی به رمزنگاری نیست و تراکنش‌های آن نیز در شبکه بلاکچین انجام نمی‌شود. تفاوت رمز ارز با ارزدیجیتال همین است که ارزهای دیجیتال در ذات خود وابسته به رمزنگاری نیستند. البته ممکن است برای افزایش امنیت تراکنش‌های آن‌ها از تکنیک‌های رمزنگاری استفاده شود، ولی در ذات خود وابسته به رمزنگاری نیستند. تفاوت بسیار بزرگ دیگر رمز ارزها با ارزهای دیجیتال این است که رمز ارزها بر خلاف ارز دیجیتال غیر متمرکز هستند.

توکن‌ها و آلت کوین‌ها

در بیت کوین تمام عملیات‌های رمزنگاری تایید تراکنش‌ها به صورت غیرمتمرکز و به واسطه استخراج کننده‌های آن انجام می‌شود و گزارشی از تمام تراکنش‌های تایید شده آن در یک دفتر کل عمومی به نام بلاکچین ذخیره می‌شود تا هر گره ایجاد شده در شبکه بیت کوین، یک کپی کامل و یکسان از این اطلاعات را در خود ذخیره کند.

پیش از بیت کوین رمز ارزهای بسیاری پا به عرصه وجود گذاشته بودند اما این بیت کوین بود که با ساختار غیر متمرکز خود توانست موجب تحول بزرگی در عرضه رمز ارزها به وجود آورد. با روی کار آمدن بیت کوین و تکنولوژی زیر بنایی خلاقانه آن اکوسیستمی فراهم شد که به وسیله آن رمز ارزها و توکن‌های مختلف دیگر به وجود آمدند. در دنیای رمز ارزها به جز بیت کوین دو دسته بندی بزرگ وجود دارد:

1- ارزهای جایگزین بیت کوین (آلت کوین‌ها)

2- توکن‌ها

همان‌طور که گفتیم آلت کوین به تمام رمز ارزهای دیگر به جز بیت کوین گفته می‌شود که خواص ارز دارند.

بیشتر آلت‌کوین‌ها انشعابی از پروتکل منبع باز بیت کوین و بلاکچین هستند که با تغییراتی رمز ارزهای کاملا جدیدی با ویژگی‌های منحصر به فرد خود را به وجود آورده‌اند. ویژگی مشترک این آلت کوین‌ها هم این است که هر کدام بلاکچین مخصوص به خود را دارند که تمام تراکنش‌های آن‌ها انحصارا در بلاکچین خودشان ثبت می‌شود. ماهیت اصلی توکن‌ها نیز در واقع نیابت از یک دارایی فیزیکی یا دیجیتالی است.

اکثر توکن‌ها بلاکچین اختصاصی ندارند و روی بلاکچین پلتفرم‌های دیگر با قابلیت پشتیبانی از قراردادهای هوشمند ایجاد می‌شوند. بیشتر از 50 درصد توکن‌های دنیا از پلتفرم اتریوم استفاده می‌کنند و روی بلاکچین آن صادر و ثبت می‌شوند. برای توکن‌ها به عنوان نماینده‌ای از دارایی‌های فیزیکی مثال‌هایی را می‌توان نام برد. مثلا سهم‌های یک شرکت بزرگ یا استارتاپی، اوراق بهادار، املاک مسکونی و تجاری، اسناد اداری، شمش طلا و به طور کلی هر دارایی فیزیکی دیگر. برای دارایی دیجیتال هم می‌توان مثال‌هایی چون حق مالکیت دامنه وب سایت، ایمیل، حق کپی رایت، حق مالکیت نرم افزار  و … را عنوان کرد.

تفاوت‌های اصلی رمز ارزها، توکن‌ها و آلت کوین ها

برای بررسی تفاوت رمز ارز و ارز دیجیتال ابتدا به تفاوت توکن و آلت کوین اشاره می‌کنیم. تفاوت اصلی توکن‌ها و آلت کوین‌ها در ماهیت آن‌هاست. یعنی همان مطلبی که در بالا گفتیم آلت‌کوین‌ها رمز ارزهایی هستند که روی بلاکچین مختص خود صادر و ذخیره می‌شوند اما توکن‌ها از پلتفرم‌هایی مانند اتریوم که از قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌کنند، استفاده کرده و روی بلاکچین آن‌ها ذخیره می‌شوند.

در حقیقت ارز به چیزی گفته می‌شود که در ذات خود ارزش مالی دارد و دیگر خصایص یک پول رایج را داشته باشد و توکن‌ها به عنوان ارز استفاده نمی‌شوند اما در گروه رمز ارزها دسته‌بندی می‌شوند. با وجود رمز ارزی چون بیت کوین تمامی توکن‌ها و آلت کوین‌ها به مثابه یک ارز تصور می‌شوند؛ این در حالیست که هیچ کدام به هیچ وجه ویژگی‌های یک ارز را ندارند. اما گفتنی است که با وجود کارمزد بالای تراکنش‌های بیت کوین، این رمز ارز تمامی صفات یک ارز را به طور ذاتی در خود دارد.

مزایای ارز دیجیتال

با این که از ظهور بیت کویت مدت زمان بسیاری نگذشته است اما محبوبیت بسیاری در بین مردم به دست آورده‌اند. این محبوبیت به خاطر مزایایی است که در زیر به چند مورد آن اشاره می‌کنیم.

1- دسترسی بدون مرز

ارز دیجیتال مرز نمی‌شناسد و مختص به یک محدوده خاص نیست بلکه بین‌المللی است و این به نفع تمام مردم جهان است؛ مخصوصا افرادی که دائما در حال سفر هستند. شما سرمایه ارز دیجیتال داشته باشید می‌توانید در هر کشوری که هستید،‌ ارز دیجیتال خودتان را با پول آن کشور تعویض کنید.

2- عدم کنترل ارزهای دیجیتال توسط دولت‌ها

از مهمترین ویژگی‌های ارز دیجیتال این است که ارزش آن توسط دولت‌های داخلی و خارجی تعیین نمی‌شود و این موضوع  از آن جهت اهمیت دارد که در ایران قیمت دلار همیشه در حال نوسان است و ثابت نیست. این ارزها بدون پشتوانه دولتی هستند و کاملا مستقل از سیاست دولت‌ها تعیین می‌شوند.

3- تمام معاملات شفاف و واضح‌اند

یکی دیگر از مزایای ارز دیجیتال شفافیت معاملات آن است و در این زمینه تفاوت رمز ارز و ارز دیجیتال دیده نمی‌شود.

جمع‌بندی

در تفاوت رمز ارز و ارز دیجیتال باید گفت که رمز ارزها، ارزهایی هستند که نه تنها برای حفظ امنیت در تراکنش‌هایشان از تکنیک‌های رمزنگاری استفاده شده بلکه در فرآیند و ساختار صدور آن‌ها نیز این تکنیک‌ها به کار رفته است. در مقابل رمز ارزها، ارزهای دیجیتال قرار دارند که در ذات خود به تکنیک رمزنگاری وابسته نیستند و فقط برای تراکنش‌های خود و برای امنیت بالاتر از این تکنیک‌های رمزنگاری بهره می‌برند.