بسیاری از ما تصور می‌کنیم که تنها راه ارتباطی، سخن گفتن است. مطالعات روانشناسی و شناخت روابط انسان‌ها دریچه دیگری برای بشر گشود امروزه از زبان جدیدی سخن به میان می‌آید. ‌‌این زبان جدید یک زبان کلامی نیست، بلکه زبان بدن است. در واقع حرکات بدن شما آن چه را که احساس یا فکر می‌کنید، نشان می‌دهد. شاید بارها برای‌تان اتفاق افتاده است که در اتوبوس یا مترو نشسته‌اید و کودکی مقابل شما نشسته است، با نگاه مهربان کودک را مجذوب خود کرده‌اید، این همان زبان بدن است که در پی آن یک ارتباط کلامی شکل می‌گیرد. گاهی نیز ممکن است ارتباط کلامی شکل نگیرد و شما مقصود و منظور خود را با همان زبان بدن به فرد دیگر منتقل کنید. در این مطلب قصد داریم تعریف جامعی از زبان بدن و نحوه تحلیل زبان بدن ارائه دهیم.

نگاهی به زبان بدن در روابط روزمره

آشنایی با نحوه تحلیل زبان بدن (Body Language)، یک علم بسیار ارزنده به شمار می‌آید.‌ در واقع تمام انسان‌ها در حال استفاده از زبان بدن هستند. افراد در طول روز و در زمان‌های مختلف از طریق زبان بدن با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند، بدون آن که لحظه‌ای به آن فکر کنند. مثلا حالتی را در نظر بگیرید که برای اولین بار وارد جمعی شده‌اید و در این جمع احساس خوشایندی ندارید، در نتیجه محتاط رفتار می‌کنید. طرز نشستن شما روی صندلی و حتی نحوه نگاه‌تان به محیط اطراف و دیگران، همه بازگوی احساس شما هستند و این همان زبان بدن است.

حالات بدن و حتی نگاه‌های دیگران نیز همگی زبان بدن آن‌ها است. شما از طریق زبان بدن در حال ارسال پیام به دیگران هستید و آن‌ها نیز از طریق زبان بدن خود به شما پیام ارسال می‌کنند. فقط برخی از افراد از دانش زبان بدن مطلع هستند. درصورتی که اطلاعات کافی از زبان بدن داشته باشید، می‌توانید از آن در جهت پیشرفت روابط اجتماعی، خانوادگی، کاری و… استفاده کنید و آرامش و نشاط را به روح خود و دیگران هدیه دهید.

در نتیجه اگر بخواهیم زبان بدن را در یک جمله تعریف کنیم می‌توانیم بگوییم، زبان بدن یک ارتباط غیر کلامی است که انسان‌ها دائما در حال استفاده از آن هستند. این استفاده از زبان بدن گاهی آگاهانه و در بسیاری از موارد به صورت ناخودآگاه شکل می‌گیرد. زبان بدن در همه اشخاص فارغ از زبان کلامی آن‌ها تقریبا به یک شکل است.

فرض کنید در یک کشور دیگر هستید و کودکی را می‌بینید؛ شما زبان کلامی او را بلد نیستید اما اگر با چهره مهربان به او نگاه کنید احتمالا لبخند خواهد زد. درصورتی که اخم کنید او نیز احساس خوشایندی نخواهد داشت و واکنش منفی می‌دهد. در واقع زبان بدن به طور غریزی در همه انسان‌ها وجود دارد. البته که احتمالا بسیاری این را نمی‌دانند اما کوچکترین رفتار فیزیکی شما که به بیان احساس و یا هدف‌تان کمک می‌کند، زبان بدن است.

همین حرکات ساده‌ای که شاید تا به حال به آن توجه نکرده بودید و هر روز و دائما در حال استفاده از آن هستید! حرکت دست‌ها، زاویه صورت، لبخند زدن، فرم حرکت ابروها، حالت چشم و … افراد ناشنوا را در نظر بگیرید چطور با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند؟ بله بخشی از نحوه ارتباط آن‌ها از طریق زبان بدن است. آن‌ها حالات صورت و  بدن افراد را به خوبی می‌شناسند و از طریق تحلیل زبان بدن افراد منظور آن‌ها را متوجه می‌شوند.

مزایای تحلیل زبان بدن

  • تحلیل زبان بدن باعث می‌شود شما بتوانید از این عامل تاثیرگذار در روابط کاری، اجتماعی و عاطفی خود به درستی استفاده کنید.
  • انتقال هرچه بهتر احساس و منظور اشخاص در ارتباط با دیگران
  • درک بهتر زبان بدن دیگران
  • توانایی تاثیرگذاری بیشتر روی افراد
  • افزایش اعتماد به نفس

زبان بدن اولین قدم فرد برای ارتباط با دیگران است حتی زمانی که هنوز حرفی زده نشده است!

نمایش اعتماد به نفس با زبان بدن

اعتماد به نفس یکی از مواردی است که درصد موفقیت شما را در کار، تحصیل، زندگی و کلیه روابط به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد. زبان بدن شما می‌تواند تاثیر بسیار زیادی در اعتماد به نفس شما داشته باشد. با رعایت پنج نکته زیرمعجزه زبان بدن در افزایش اعتماد به نفس را خواهید دید.

بالا نگه داشتن سر

زمانی که سرتان را بالا نگه می‌دارید،  قدرتمند  و  قابل اعتماد به نظر می‌رسید. زبان بدن شما در حال انتقال این پیام به دیگران است، افراد آن را دریافت می‌کنند و پاسخ می‌دهند. صاف بایستید و سرتان را بالا نگهدارید. به خصوص در روابط کاری بالا نگه داشتن سر، حس توانمند بودن شما را در فرد مقابل ایجاد می‌کند.

ارتباط چشمی مداوم

منظور از ارتباط چشمی خیره شدن به دیگران نیست. خیره شدن، بار منفی بسیاری دارد. ارتباط چشمی یک ارتباط بسیار قوی است .اگر درحال صحبت در یک جلسه کاری یا تدریس در یک کلاس درس هستید سعی کنید با تمامی افراد داخل جلسه ارتباط چشمی را داشته باشید، زیرا پیام شما را بهتر دریافت خواهند کرد. اگر مخاطب شما یک نفر است، برای این که حس خیره شدن در او ایجاد نشود نگاه‌تان را بین دو چشم او بچرخانید و گاهی با پلک زدن تایید دریافت پیام بدهید.

باز نگه داشتن دست

مشت کردن دست‌ها باعث دفع ارتباط می‌شود. گاهی این پیام را انتقال می‌دهد که شما شدیدا  احساس ناخوشایندی دارید سعی کنید دست‌ها را باز و آزاد نگه دارید.

لمس صورت

هنگام سخن گفتن با دیگران از لمس صورت پرهیز کنید. معمولا افرادی که دائما در حال لمس صورت هستند در حال دروغ گفتن و دروغ ساختن هستند.

چند نکته درباره زبان بدن

آن چه که گفته شد اهمیت زبان بدن و تعریف زبان بدن را به خوبی نشان داد. شناخت زبان بدن یک گام بسیار مهم در روابط انسانی محسوب می‌شود. جالب است بدانید که دانستن زبان بدن باعث می‌شود افراد نتوانند به شما دروغ بگویند زیرا زبان بدن آن‌ها خلاف سخنان آن‌ها را به شما نشان می‌دهد.

البته برخی افراد نیز آن قدر توانمند هستند و زبان بدن را درک کرده‌اند که می‌توانند زبان بدن خود را کنترل کنند. آیا به راستی زبان بدن قابل کنترل است؟ چگونه زبان بدن را کنترل کنیم؟ این سوال یک پاسخ قطعی ندارد. در بعضی از مواقع زبان بدن قابل کنترل است، در مواقع دیگر خیر.

مثلا زمانی که از شخصی ناراحت هستید ممکن است برای احترام به او سعی کنید زبان بدن خود را کنترل کنید اما نمی‌توانید حالات مردمک چشم را کنترل کنید. مثلا وقتی از حضوردر جمعی خسته شده‌اید و دیگر حوصله ندارید، نمی‌توانید جلوی سرخ شدن صورت‌تان را بگیرید. با همه این اوصاف با یادگیری زبان بدن تمرکز شما روی زبان بدن افزایش یافته و تا حدودی می‌توانید آن را کنترل کنید.

اما کنترل زبان بدن به چه دردی میخورد؟ جالب است بدانید که افراد مذاکره‌کننده توانمند، آن‌هایی هستند که می‌توانند در مواقع مورد نیاز هیچ عکس العملی نشان ندهند یا در برخی مواقع تمام حالات بدن را به صورت مصنوعی ایجاد کنند و این همان مزیت و هنر کنترل زبان بدن است. در ادامه تعدادی از حالات بدن را که در روابط شما موثر و مفید است را برای‌تان توضیح خواهیم داد:

  • چهره‌ای شاد داشته باشید و لبخند ملایمی روی صورت باشد.
  • تماس چشمی را به یک باره قطع نکنید.
  • سعی کنید همواره فردی خوشبین باشید.
  • در هنگام ایستادن کمی پاهای‌تان فاصله داشته باشد.
  • هنگام ورود به یک جمع سلام و احوالپرسی کنید و برای دوستان دست تکان دهید.
  • در حضور در جلسات صاف و راحت بنشینید.
  • هنگام وارد شدن به یک اتاق خوشحالی خود را با لبخد زدن و چهره‌ای شاد نشان دهید.
  • هنگام دست دادن با افراد محکم و آرام دست دهید.
  • همزمان با دست دادن ارتباط چشمی را برقرار کنید.
  • با وقار راه بروید، قسمت میانی بدن را، که همان ماهیچه‌های شکم و کمر است، محکم نگه دارید.
  • هنگام صحبت با دیگران دست به سینه نباشید زیرا دست‌های باز به معنی پذیرا بودن افراد است.
  • در جلسات اگر مخاطب شما به یک باره یک شخص خاص می‌شود زاویه بدن را به سمت او تغییر دهید.
  • به اشیا و دیوار تکیه ندهید زیرا پیام ناامنی یا بی‌اعتمادی را انتقال می‌دهید.
  • در صورتی که مجبور به تکیه دادن هستید صاف باشید و قوز نکنید.
    سعی کنید همواره شاد باشید. (برای مطالعه بیشتر در زمینه شاد بودن می‌توانید مقاله چگونه شاد باشیم و شادی را در خود پرورش دهیم را مطالعه کنید.)
  • تکنیک قدرتمند قرینه‌سازی را استفاده کنید. یعنی اگر فرد مقابل شما دست به سینه است شما نیز دسته به سینه شوید. نکته مهم اینجا است که این تکنیک تا زمانی قدرت دارد که فرد مقابل متوجه انجام آن نشده باشد. پس تمام کارها باید به صورت نامحسوس انجام شود.

سخن آخر

به صورت اجمالی بررسی کردیم که زبان بدن چیست و تحلیل زبان بدن چگونه انجام می‌شود. این موضوع بسیار مفصل است و به سادگی نمی‌توان بر تمامی نشانه‌های آن تسلط یافت. با این حال، در نظر گرفتن نکاتی که مطرح شد می‌تواند کمک کند ارتباط موثری با دیگران برقرار کنید و نشانه‌های یک فکر یا احساس خاص را در آن‌ها شناسایی کنید. دانستن این نکات به ویژه در جلسات و مذاکرات کاری، می‌تواند مفید واقع شود.