در برهه‌ای از زمان قرار داریم که بشر با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم می‌کند. مشکلات اقتصادی، بیکاری جوانان، تنهایی، فقر، تنگدستی و از طرفی بیماری کرونا که تازگی کل جهان را درگیر خود کرده است، باعث شده بسیاری از افراد دیگر مانند گذشته احساس شادی نداشته باشند. این نبود احساس شادی ممکن است به مرور زمان و با ادامه‌دار شدن به افسردگی تبدیل شود. در این مطلب، بررسی می‌کنیم که افسردگی چیست و چه علائم و نشانه‌هایی دارد.

تنهایی مشکل اصلی بشر

این روزها تنهایی، یکی از بزرگترین مشکلات و علت اصلی نداشتن حال خوب است. ارتباط‌های نزدیک و صمیمی گذشته، رفت وآمدهای خانوادگی، دورهمی‌های دوستانه، سفرها وتفریح‌ها به شدت کاهش یافته است یا اگر وجود دارد آنقدر با تجملات ترکیب شده است که از اصل مطلب غافل شده‌ایم و لذتی نمی‌بریم. به علاوه با ورود دنیای مجازی به زندگی‌مان روابط دستخوش تغییرات بزرگی شده است. استفاده نادرست از این شبکه‌های اجتماعی بی‌شک به تنها شدن‌مان دامن می زند. شما می‌توانید برای بهتر شدن حالتان مقاله راه‌های تبدیل حال بد به حال خوب را مطالعه کنید.

تاثیر تکنولوژی بر حالات روحی ما

در گذشته اگر احساس دلتنگی داشتیم یا در مراسمات و اعیاد بر اساس سنت به دیدار هم می‌رفتیم، بدترین حالت زمانی بود که امکان دیدار حضوری را نداشتیم و تماس می‌گرفتیم. متاسفانه امروزه پیشرفت تکنولوژی باعث شده که به ارسال یک پیام بسنده کنیم.

حال خودتان قاضی باشید که کدام یک حال شما را بهتر می‌کند؟ این که دوستی را از نزدیک ببینید و چندین ساعت با او صحبت و درد ودل کنید یا اینکه یک پیام متنی یا تصویری ارسال کنید و یک پیام نیز دریافت کنید. قطعا گزینه اول بهتر است و در صورتی که اتفاق بیفتد انرژی تازه‌ای می‌گیرید. به دنبال این انرژی روز بهتری خواهید داشت و فعالیت‌های‌تان را با موفقیت پشت سر می‌گذارید.

منظور از افسردگی چیست؟

آن چه که گفته شد گوشه بسیار ناچیزی از تنهایی بشر است و تنهایی خود یک عامل بسیار جدی برای وقوع افسردگی است. اگر بخواهیم یک تعریف از افسردگی ارائه دهیم می‌توانیم بگوییم افسردگی حالتی است که شما احساس خوبی ندارید، سرزنده و شاد نیستید. از حضور در جمع و ارتباط با دیگران خودداری می‌کنید. احساس ناامیدی دارید و یاس و اندوه سراسر وجودتان را فراگرفته است. اگر این موارد در شما وجود دارد، ممکن است به افسردگی مبتلا شده باشید.

هشدار جدی افسردگی

بسیاری از افراد فکر می‌کنند به سادگی می‌توانند افسردگی را تشخیص دهند و خودسرانه برای آن دارو تجویز می‌کنند؛ در صورتی که ابدا این طور نیست. در بسیاری از موارد ممکن است اختلالات دیگر به اشتباه افسردگی تشخیص داده شوند. در صورتی که حالت‌هایی را که گفته شد در خود احساس می‌کنید اولین و مهم ترین قدم مراجعه به پزشک است تا به طور قطع مشخص شود که شما افسرده هستید یا خیر.

یک باور غلط که در بین مردم وجود دارد این است که فکر می‌کنند پزشکان برای تمام افراد افسرده داروهای شیمیایی تجویز می‌کنند و این داروها دسته‌ای از داروهای خواب‌آور هستند و هیچ فایده‌ای ندارند یا ترس از اعتیاد پیدا کردن به داروهای شیمیایی، مانع می‌شود تا به روانپزشک مراجعه کنند اما این نظریه کاملا غلط است!

در بسیاری از موارد افسردگی نیاز به دارو ندارد و با جلسات مشاوره قابل درمان است. حتی در بسیاری از موارد فرد اصلا افسرده نیست و در حال گذراندن دوره اندوه و غم ناشی از مشکلات است. پیشنهاد می‌شود از قضاوت‌ها و تجویزهای خودسرانه خودداری کنید و از پزشکان و کارشناسان مشاوره کمک بگیرید.

به علاوه اگر به شما بگویند برای کنترل بیماری دیابت یا فشار خون مجبور هستید روزی یک یا چند قرص مصرف کنید، آیا باز هم مقاومت می‌کنید؟! بررسی‌ها نشان می‌دهد در این موضوعات مردم به راحتی به پزشک خود اعتماد می کنند، حتی اگر قرار باشد دارو را تا آخر عمر خود مصرف کنند. در حالی که برخی از مردم هنوز نسبت به داروهای اعصاب و روان این دید را ندارند! غافل از این که افسردگی می‌تواند اثرات مخربی روی زندگی، کار و روابط‌شان بگذارد. به طوری که گاهی نسبت به بسیاری از بیماری‌های جسمی خطرناک‌تر و مهلک‌تر می‌شود.

لازم است سلامت روان خود را نیز مانند سلامت جسم تحت نظر داشته باشید، نشانه‌های بیماری را جدی بگیرید و برای چکاپ‌های دوره‌ای، به یک روانشناس مراجعه کنید.

هشدار جدی افسردگی

علائم و نشانه‌های افسردگی در افراد مختلف متفاوت است. جنسیت و سن افراد نیز در ظهور علائم و نشانه‌ها موثر است. مثلا نشانه‌هایی مانند خودبیزاری یا ناامیدی در مردان کمتر دیده می‌شود و علائمی مانند خلل در خواب، اشتها، انجام فعالیت‌ها و… بیشتر در آن‌ها نمایان است. زنان نیز بیشتر با نشانه‌های خودبیزاری، احساس گناه، افزایش وزن شدید و… مواجه می‌شوند.

البته در زنان افسردگی‌های کوتاه‌مدت در دوران پریود، بارداری و یائسگی تحت تاثیر تغییرات هورمونی ممکن است اتفاق بیفتد. این موارد با کمک افراد خانواده و اطرافیان تحت نظر پزشک قابل حل است. طبق آخرین آمار گرفته شده در دنیا از هر هفت مورد، یک زن افسردگی پس از زایمان را تجربه می‌کند.

در ادامه به برخی از علائم و نشانه‌های افسردگی اشاره می‌کنیم:

  • بی‌نظمی در خواب: ساعات خواب شما به هم ریخته است و هرچقدر تلاش می‌کنید درست نمی‌شود. به طوری که در ساعات اولیه بامداد دچار بیخوابی می‌شوید و صبح‌ها نیز توان بیدار شدن ندارید.
  • کم‌انرژی هستید: با این که فعالیت شدیدی در روز نداشتید، دائم احساس خستگی، ناامیدی، تنبلی و یاس دارید. به طوری که کارهای ساده نیز به نظرتان خیلی سخت و خسته کننده هستند.
  • درماندگی و ناامیدی: به هیچ چیزی امید ندارید و به اصطلاح خودمانی‌تر دنیا روی سرتان خراب شده است. فکر می‌کنید هیچ چیزی بهتر نمی‌شود و روزهای بهتری در انتظار شما نیست.
  • خلل در کارهای روتین روزانه: دیگر مانند گذشته علاقه به انجام کارهای روزانه خود، ارتباط با دوستان، سرگرمی‌ها، تفریحات، روابط جنسی و… ندارید.
  • قدرت تحمل پایین: هرچیز کوچکی خیلی زود شما را آزرده می‌کند و زود عصبانی می‌شوید. به اصطلاح خودمانی مانند آتشفشان در مقابله با موارد کوچک فوران می‌کنید.
  • حس خودبیزاری: خودتان را دوست ندارید و به شدت برای اتفاقاتی که افتاده است خود را سرزنش می‌کنید.
  • عدم تمرکز: نمی‌توانید خوب تمرکز کنید و قدرت تصمیم‌گیری و یادآوری اتفاقات گذشته را ندارید.
  • تغییرات وزن و اشتها: به یک باره کاهش یا افزایش شدید وزن دارید.
  • مشکلات جسمی: بدون علت و بدون هیچ سابقه‌ای دچار سردرد، کمردرد، درد عضلات، معده و… دارید.

توجه داشته باشید خودسرانه تشخیص افسردگی ندهید چون بعضی از این موارد می‌تواند به علت کمبود ویتامین‌هایی مثل D، B12 و … باشد. لازم است افسردگی توسط پزشک تشخیص داده شده باشد! در هر صورت بهتر است برای رفع این علایم به پزشک مراجعه کنید.

شدت و انواع افسردگی

اگر علائم و نشانه‌های افسردگی را در خودتان یا یکی از افراد خانواده می‌بینید، استرس بی‌مورد نداشته باشید.کافی است به علائم ونشانه‌ها دقت کنید و آن‌ها را در یک دفترچه یادداشت کنید. یادداشت کردن علائم باعث می‌شود در هنگام مراجعه به پزشک، چیزی را فراموش نکنید.

افسردگی نیز انواع مختلفی دارد که اگر بدانید به کدام نوع از افسردگی مبتلا شده‌اید، می‌توانید راه‌های درمانی را بهتر در پیش بگیرید و زودتر درمان شوید.

انواع افسردگی بر اساس شدت علائم به شرح زیر است:

افسردگی حاد: این نوع افسردگی نسبت به انواع دیگر آن در بین افراد کمتر رخ می‌دهد. در صورت ابتلا به این نوع از افسردگی، علائم و نشانه‌های گفته شده به صورت شدید و دائمی خود را نشان می‌دهند. درصورتی که درمان نشود معمولا به مدت شش ماه فرد علائم را دارد. گاهی ممکن است فرد پس از درمان نیز، در دوره‌های مختلف زندگی مجددا دچار افسردگی شود.

افسردگی خفیف یا مزمن: علائم و نشانه‌های این نوع از افسردگی بسیار خفیف هستند اما فرد مبتلا دائم احساس افسردگی خفیفی را در خود دارد. مدت زمانی که علائم را تجربه می‌کند طولانی است. حداقل دو سال باید این احساس در فرد باشد. گاهی علائم آن قدر خفیف و در دراز مدت نمایان می‌شوند که ممکن است فرد یا اطرافیان فکر کنند که خلق و خوی فرد به همین شکل است.

اختلال عاطفی فصلی: برخی افراد با تغییر فصل دچار نوعی از علائم افسردگی می‌شوند که به آن خلل عاطفی گفته می‌شود. مثلا در پاییز و زمستان که طول روزها کوتاه است، علائمی مانند ناامیدی، استرس، گوشه گیری و… را دارند و با تمام شدن فصل پاییز و زمستان این علائم نیز تمام می‌شود.

افسردگی دو قطبی: این نوع از بیماری را ممکن است با نام افسردگی شیدایی نیز بشناسید. بیماران دوقطبی نوسان خلق بسیاری دارند و بین دو حالت پرانرژی و پر هیجان و غمگین و افسرده در رفت و آمد هستند.

افسردگی ناشی از تغییرات هورمونی: پریود شدن، بارداری و یائسگی از اصلی‌ترین موارد تغییر هورمونی هستند که گاهی منجر به افسردگی می شوند. افسردگی بعد از زایمان، سندروم پیش از پریود و … همه مواردی هستند که فرد ممکن است متاثر از آن‌ها احساس افسردگی پیدا کند. البته با تمام شدن این دوره‌ها نیز احساسات منفی از بین می رود و فرد به حالت قبلی باز می‌گردد.

چه کارهایی انجام دهیم تا افسرده نشویم؟

افسردگی گاهی ناشی از سبک زندگی ما است و گاهی زمینه‌های ژنتیک دارد. شناخت نشانه‌ها و علت‌های بروز افسردگی می‌تواند به شما کمک کند که خود را از علت‌های بروز افسردگی دور نگه دارید یا در صورت ابتلا به افسردگی در زمان مناسب نسبت به درمان آن اقدام کنید. آن چه که اهمیت دارد، این است که شما با دانش و آگاهی خود را از افسردگی دور نگه دارید. هر فرد بهتر است یک مشاور و روانشناس مورد اعتماد داشته باشد که با مراجعه به او در دوره‌های مختلف، وضعیت سلامت روانی خود را تحت نظر داشته بگیرد.

کارهایی مانند شرکت در مهمانی، دورهمی‌ها، برنامه‌های سفر با دوستان، داشتن جایگاه کاری و اجتماعی، ازدواج با فرد مناسب و… همگی می‌تواند شما را از افسردگی دور کند.

سعی کنید با افراد قابل اطمینان و دوستان خوبی که دارید صحبت کنید، صحبت کردن و بیان احساسات باعث می‌شود تخلیه روحی شوید واحساساتی مانند غم و نگرانی در روح شما تلمبار نشوند.

سعی کنید تحرک داشته باشید و ورزش کنید. برنامه‌های منظم ورزش، بازی و تفریح به شدت شما را شاد و سرزنده خواهد کرد. گذراندن زمان در طبیعت و داشتن رژیم غذایی خوب و متنوع از عواملی هستند که به شدت در روحیه افراد اثر گذار هستند. یادتان باشد که برای داشتن حال خوب، اولین قدم را شما باید بردارید و در ادامه قطعا تمام انرژی‌های مثبت جهان را جذب خواهید کرد.

امروزه فشار استرس و اظطراب‌های روزمره سبب آن شده‌اند که مردم بیش از هر زمان دچار افسردگی شوند. پس سعی کنید همواره استرس خود را مدیریت کنید و آن را کاهش دهید.

سخن آخر

مختصری درباره افسردگی و علائم و نشانه‌های آن صحبت کردیم. در زندگی مدرن این بیماری بیش از همیشه گریبانگیر بشر شده است. دور شدن از طبیعت، کم شدن فعالیت‌های بدنی و فشار استرس و اضطراب‌های روزمره، ممکن است باعث رواج بیشتر افسردگی در عصر حاضر شده باشند. علت این بیماری هر چه که باشد، انرژی حیات را از انسان‌های بسیاری گرفته و آن‌ها را در چنگال خود اسیر کرده است. برای پیشگیری از این بیماری، با کمک یک مشاور متبحر سلامت روان خود را تحت نظر داشته باشید و نشانه‌ها و علائم افسردگی را جدی بگیرید.